Je ochtendroutine bestaat inmiddels uit gua sha, een koude douche, tien minuten mediteren, een dankbaarheidsdagboek en een groene smoothie, en toch voel je je aan het eind van de dag leger dan ooit. Dat is geen inbeelding. Het is een patroon dat wellness-experts inmiddels een naam hebben gegeven: wellnessmaxxen. En de kans is groot dat je er zelf middenin zit, zonder dat je het door hebt.
Wat wellnessmaxxen precies is
Wellnessmaxxen komt van "maxxen", oftewel maximaliseren, en betekent dat je zoveel mogelijk zelfzorgtaken tegelijk of achter elkaar probeert te proppen. Werkmail beantwoorden tijdens een facial. Mediteren tijdens het hardlopen. Magnesium, collageen, creatine en nog vijf andere supplementen naast elkaar innemen omdat een influencer zei dat het moest. Het idee erachter klinkt logisch: als kleine gewoontes goed voor je zijn, is meer gewoontes tegelijk toch beter? In de praktijk werkt het averechts. Psychologen waarschuwen dat wellness zo meetbaar wordt gemaakt, met scores, streaks en checklists, dat het zijn oorspronkelijke doel voorbijschiet: rust. Je bent dan niet meer aan het ontspannen, je bent aan het presteren met je ontspanning als meetlat.
Herken je dit gedrag bij jezelf
Wellnessmaxxen sluipt erin, want elke losse gewoonte klinkt op zichzelf gezond. Pas als je ze optelt, zie je het patroon. Herkenbare signalen:
- Je voelt schuld als je een dag je stappen, je water of je supplementen "mist", alsof je gefaald hebt.
- Je combineert standaard twee dingen tegelijk: podcasts tijdens het hardlopen, mails tijdens het steamen, series tijdens het stretchen.
- Je zelfzorgroutine kost inmiddels meer tijd dan je sociale leven.
- Je meet je ontspanning met een app, en een lage slaapscore geeft je meer stress dan een slechte nachtrust zelf.
- Je hebt het gevoel dat rust "verdiend" moet worden met genoeg gezonde keuzes.
Herken je twee of meer van deze punten? Dan is de kans groot dat je zelfzorg inmiddels een prestatie is geworden in plaats van een pauze.
Van zelfzorg naar een tweede baan
Herkenbaar: je opent 's ochtends je telefoon en ziet een lijst van wat je vandaag "zou moeten" doen om gezond te leven. Tien minuten yoga. Twee liter water. Acht uur slaap. Duizend stappen voor het ontbijt. Journaling. Een koud bad. Dat is geen ontspanning meer, dat is een tweede fulltime baan naast je gewone leven. Vooral vrouwen voelen die druk. Onderzoek van sportmerk Lululemon liet zien dat een groot deel van de mensen zich maatschappelijk onder druk gezet voelt om "goed bezig" te zijn, en dat bijna de helft daardoor juist wellness-burnout ervaart. Precies het probleem dus: zelfzorg die bedoeld is om stress te verminderen, wordt zelf de bron van stress. Merk je dat je hoofd 's avonds nog vol zit met taken die niemand anders van je overneemt? Lees dan ook ons artikel over de mentale last die je vaak alleen draagt.
Quiet burnout, de vermoeidheid die niemand ziet
Naast wellnessmaxxen duikt er nog een term op: quiet burnout. Dat is de vermoeidheid van mensen die aan de buitenkant nog prima functioneren, hun werk afkrijgen, appjes beantwoorden en sociale verplichtingen nakomen, maar vanbinnen leeg raken. Geen instorting, geen huilbui op kantoor, gewoon een langzaam leeglopen dat niemand opmerkt omdat je het zo goed verbergt. De cijfers laten zien dat dit geen incident is. Uit de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden van CBS en TNO, verzameld door het RIVM, blijkt dat 23,5 procent van de vrouwelijke werknemers in Nederland burn-outklachten heeft, tegenover 18 procent van de mannen. Dat verschil is de afgelopen tien jaar gegroeid in plaats van gekrompen, precies in de periode dat wellness-apps, streaks en zelfzorgcontent massaal populair werden.
Wat je zenuwstelsel eigenlijk nodig heeft
De tegenbeweging die nu opkomt heet neurowellness: niet nog meer optimaliseren, maar je zenuwstelsel serieus nemen. Je lichaam schakelt voortdurend tussen twee standen, de sympathische stand die je voorbereidt op actie en de parasympathische stand die zorgt voor herstel en vertering. Je zenuwstelsel merkt het verschil niet tussen een deadline en een dreiging, het reageert op allebei met dezelfde stresshormonen. Schakel je de hele dag door tussen taken, ook taken die "gezond" heten, dan blijft je lichaam in die actieve stand hangen. Herstel gebeurt in de rust ertussen, niet in nog een activiteit erbovenop. Twee technieken die wel simpel werken zonder dat je ze hoeft te combineren met iets anders: langzamer ademhalen, vijf tot zeven keer per minuut in plaats van de gebruikelijke twaalf tot veertien, verlaagt aantoonbaar je bloeddruk. En een korte koude prikkel in je nek, van amper zestien seconden, kan je hartslag al meetbaar naar beneden brengen. Dat verklaart ook meteen waarom cortisol de laatste tijd zo'n populair gespreksonderwerp is. Wil je weten hoe je een verhoogd cortisolniveau herkent? Lees dan ook ons artikel over een te hoog cortisolniveau.
Kies één ding en laat de rest los
De simpelste manier om uit wellnessmaxxen te stappen, is stoppen met stapelen. Kies niet vijf technieken tegelijk, kies er één en doe die goed. Vijf minuten stil op de bank zonder telefoon doet meer voor je zenuwstelsel dan een uur gestapelde zelfzorg-taken waarbij je ondertussen nog appjes beantwoordt. Laat de app die je slaap scoort gerust een weekje uit, en kijk of je je daardoor juist rustiger voelt in plaats van onrustiger. Dat past ook bij de soft life-gedachte die steeds meer vrouwen omarmen: minder pushen, meer luisteren naar wat je lichaam echt nodig heeft. Lees ook ons artikel over de soft life trend als je wilt weten hoe je dat in de praktijk brengt. Zelfzorg hoeft geen prestatie te zijn. Het mag ook gewoon niets doen.